Berichten

Spraakverwarring

Regelmatig ontmoet ik mensen die het woord focus in de mond nemen als ze met mij praten. Dit is altijd vriendelijk bedoeld. Iemand wil contact maken door de verbinding te leggen met iets wat ik doe, namelijk Focusing. Er is echter een groot verschil tussen het woord focus in de zin van ‘ik concentreer me actief op een doel’ en de methode Focusing zoals het door de Amerikaanse psycholoog en filosoof Eugene Gendlin is ontdekt en verder ontwikkeld begin jaren ‘70. Een toelichting is op zijn plaats.

A body needs to speak up for itself once in a while

Bovenstaande zin is een quote uit Butcher’s Crossing van John Williams vat precies samen waar het bij de methode Focusing om gaat: je onbewuste de kans te geven zijn verhaal te doen aan de hand van lijflijke signalen. Soms zijn deze heel duidelijk, soms vaag maar wel voelbaar. Denk aan een vage buikpijn na een ogenschijnlijk soepel verlopen gesprek of een terugkerende, zeurende pijn aan schouders, rug, nek of hoofd bij spannende situaties op het werk of in je leven.
Je onbewuste laat zich ook nog weleens horen door een vaag gevoel van onrust. We weten vaak niet hoe we met dit soort vage gevoelens om moeten gaan, en laten het er maar bij of drukken ze weg. Dit werkt zoals een ballon die je onder water probeert te drukken: het gevoel komt steeds terug, vaak in overtreffende trap.

Focusing dus      

Bij de methode Focusing leer je om stapsgewijs contact te maken met die vage gevoelens van onrust of ongemak, zodat het zijn informatie prijs kan geven. Heb je eenmaal toegang tot deze bron van informatie, dan kan dat een enorm gevoel opluchting geven, inzicht en ja, zelfs focus, omdat er een nieuwe visie is ontstaan op het nemen van een volgende stap.

Het onderzoek van Gendlin en zijn team

Eugene Gendlin en zijn wetenschappelijke team onderzochten wanneer iemand baat had bij psychotherapie en wanneer niet. Succesvolle cliënten hielden stil bij iets dat moeilijk te omschrijven was en maar wel voelbaar. Hierdoor kwam een innerlijke verschuiving op gang, een felt-shift, waardoor een grote rust ontstond zoals in een puzzel waarvan de stukjes op hun plek vallen. Deze innerlijke verandering bleek blijvend te zijn. Er ontstond vraag naar deze ontdekking, deze natuurlijke vaardigheid, die Gendlin Focusing noemde: het al zoekend, tastend, stapsgewijs en zonder oordeel contact maken met wat onderhuids speelt. *

Een wereldwijd aanbod

Collega’s van Gendlin wilden de focussende stappen ook aanbieden aan cliënten die deze lichaamsgerichte aanpak niet van nature inzetten. Een van zijn leerlingen, taalkundige Ann Weiser Cornell, maakte de methode verder toegankelijk voor een breed publiek. Uiteindelijk werd The International Focusing Institute opgericht en wordt Focusing nu wereldwijd aangeboden. Ook in Nederland is er een actief netwerk. Meer weten van het aanbod bij jou in de buurt, zie www.stichtingfocusing.nl.

*Het onderzoek van Gendlin was een voortzetting van het werk van de bekende Amerikaanse psycholoog Carl Rogers, grondlegger van de humanistische psychologie. In zijn visie had ieder mens een aangeboren en natuurlijke drang tot zelfverwerkelijking. Gendlin noemt dit in zijn ervaringen met cliënten, de ‘living forward energy.’ De aandacht van Carl Rogers voor authentiek empathisch contact – dus niet sturend, niet adviserend – is de grondhouding in veel vormen van hulpverlening geworden en van Focusing. Je helpt de ander zichzelf te helpen. 



Wijde blik, smalle blik
is een uitdrukking uit het natuurlijke paardrijden. Het duidt op het ervaren van spanning of ontspanning in het gebied rond de ogen, wat zich vertaalt naar spanning of ontspanning in het hele lijf. Vertaal je het naar focussen, dan helpt het je om in te zoomen op alles wat zich in het gebied rond de ogen afspeelt, van het zintuigelijke ervaren van je huid aan de oppervlakte, tot het ervaren van ruimte of volheid in je schedelgebied.

Innerlijke Donald Trump

Pas je het toe in een focusoefening, dan helpt het je om je veel sneller en sterker bewust te worden van wat er omgaat in het gebied rond en achter je ogen. Details die maken dat je hoofd onrustig en druk aanvoelt. Dit kan verhelderend zijn omdat we zoveel doen met ons hoofd, waardoor we er vaak een haat/liefdeverhouding toe ontwikkelen: als hoofdingang voor gedachten, geluiden, beelden en indrukken is het een niet te missen onderdeel van ons wezen. Als alles-dominerende roerganger en hoofdvestiging van onze innerlijke criticus, is het de Donald Trump van ons lijf. Een druk deel dat we vaak liever kwijt zijn dan rijk.

Smalle blik

Bij een smalle blik houd je je ogen gericht op één punt. Je lichaam is daardoor minder stabiel, want de energie in je lijf trekt omhoog, je blik achterna. Het is een houding die bijvoorbeeld ontstaat als we vol concentratie achter onze PC zitten: hoofd naar voren, oogleden die weinig knipperen, schouders omhoog, adem in en bekkenspieren aangetrokken. Een staat van hoge concentratie die veel oplevert in een werksituatie: resultaten, erkenning, status, blogs!

Code Rood

Voor het paard staat deze toestand gelijk aan Code Rood: er is spanning, dus is er gevaar = rennen! Voor onze gezondheid zou het goed zijn Code Rood ook op onszelf toe te passen. Dit begint met het (onder)kennen van de signalen die het gevolg zijn van deze versmalde blik. Letten op de stand van onze ogen is een snel eerste hulpmiddel en wegwijzer naar een andere staat van zijn: Code Groen.

Code Groen

De wijde blik is letterlijk wat het zegt: een wijde blik. Stel je kijkt over een weiland uit, het is zondag, je hebt geen afspraken en het weer is helder en mooi. Alles aan de dag nodigt uit tot verruimen en ontspannen. Je ogen rusten om zo te zeggen op een verre horizon, waarbij je dat wat zich in je ooghoeken bevindt, meeneemt. Je lijf voelt ruim en ontspannen aan. Je bent nog in de stilte maar ieder moment kan er van binnenuit beweging ontstaan, moeiteloos vanuit je hele lijf. Je zwaartepunt ligt bij je bekken en je stuitje. Zit je op een paard, dan geeft dit een gevoel van veiligheid voor zowel ruiter als paard: een natuurlijk samenzijn.

Flow

Actie vanuit concentratie, de smalle blik, is anders dan actie vanuit ontspanning, de wijde blik. Paardenmeesters en karatemeesters besteden jaren van oefening hieraan, met als essentie dat als je je eigen spanningen – en de smalle blik die daar het gevolg van is – de baas bent, er als vanzelf een ontspannen houding ontstaat.
Een houding van Presence waarmee je iedere situatie onder ogen durft te zien, vanuit rust. Iedere handeling komt dan als vanzelfsprekend voort uit dat wat gevraagd wordt in een vloeiende beweging die wij ook wel kennen als flow. Vertaal je een situatie van harmonie en flow naar werk, dan voelt werk vanzelfsprekend en licht. En wat is er makkelijker dan af en toe op de stand van je ogen letten, om te leren dansen met je werk?

Focusoefening

Kijk eens wat er gebeurt met je lijf als je je ogen ontspant, alsof je uitkijkt over de zee of een weiland vol sappig groen gras. Welke sensaties geeft het in het gebied rond ogen, oren, mond, bij je huid? Wat gebeurt er van binnen, onder je haren, achter je ogen en oren, in de ruimte binnen je schedel? Heb je erg drukke gedachten, nodig ze uit op de divan of op een lekker kussentje bij je op schoot. Knik ze maar toe. Vervolg de oefening door je aandacht naar je lijf te brengen. Welke indrukken geeft je lijf als je je ogen helemaal ontspant? Neem waar. Bedank alles wat zich heeft getoond en kom langzaam met je aandacht terug in de ruimte. Deze oefening is een eerste verkenning van een wijde blik en wat dit doet.

Taal van je lijf op de werkvloer
Wijde blik, smalle blik is het 4e artikel in een reeks die onder de noemer Taal van je lijf op de werkvloer verscheen in de edities van Focusnieuws 2015 – 2016. De artikelen voor Taal van je lijf op de werkvloer schrijf ik samen met Jacqueline van ‘t Spijker, haptonome en organisatiepsychologe. Voor de andere artikelen, zie:

Onderbuikgevoel
Volg je hart want dat klopt
De taal van je lijf op de werkvloer