Innerlijke criticus

Onze ridders en wat ze doen

Wil je je verder verdiepen in Focusing, dan past een workshop Criticus en het kind van binnen. Ooit in het leven geroepen als beschermer, de ridder die ons op het rechte pad houdt, vormt de criticus in een later stadium vaak die keiharde muur waar je tegenop loopt zodra je een andere kant op wilt.

Donkere middeleeuwen

Tijdens de gelijknamige tweedaagse workshop bij Focuscentrum Aaffien de Vries werd het bijna hilarisch, en pijnlijk, onze lijst met innerlijke critici. Alle ridders op een rijtje. Dan blijkt hoe ze uit een ver verleden stammen. Onze eigen donkere middeleeuwen. Je bent het niet waard, zegt er een. Het lukt je toch nooit, roept de ander. Het mag niet, doet de volgende een duit in het zakje. Aaffien maakt terecht de opmerking dat hij het altijd zo zeker weet, onze criticus. Hij is zo stellig. Geen wonder dat we er vaak mee samenvallen. Het is de waarheid die wordt verkondigd. Hoe kun je ingaan tegen de waarheid? Dat maakt het vaak zo zwaar om ermee om te gaan.

Niet wegdrukken

Meestal drukken we onze criticus terug met een tegengeluid. Nee nu even niet, of Morgen ga ik er wat aan doen. Dat wegdrukken werkt niet. Het is zoals de ballon die je onder water drukt; het kost veel energie om hem daar te houden. De symptomen waaraan je de aanwezigheid van de criticus kunt herkennen liegen er dan ook niet om: moeheid, depressie en wanhoop worden ons deel. Bah! Wat een lastpak. Wat een energievreter.

Onhandige ridder

Een lastpak is het, en toch ook in essentie een lieverd. Een onhandige ridder, wiens opdracht het ooit was om ons te behoeden voor pijn en verdriet; voor de angst om geknipt, geschoren, verlaten of afgewezen te worden door ouders, geliefde of groep. Wat de omgang met de criticus bijzonder maakt, is onze gehechtheid er aan. Hij brengt ons ook het nodige. Hij behoedt ons tegen vermeend gevaar.
Ook kan hij nog wel eens de zweep zijn waar we ons maatschappelijke succes aan te danken hebben; die verborgen drijfveer die ons tot grote hoogten opjaagt. Adèle Bloemendaal zei hierover: Als ik naar een psychiater ga, verlies ik mijn brood. Wij hebben vaak veel aan onze criticus te danken. Ergens weten we dat ook en zijn we bang om hem kwijt te raken. Hoe er dan mee om te gaan?

Knellend harnas

Het harnas van de criticus gaat knellen als we doorgroeien, als we toe zijn aan verandering en last krijgen van onze oude strategieën. Dan wordt een gesprek met je ridder noodzakelijk. Heet hem welkom, en vraag hem: Hoe was het nu voor jou al die jaren? en Hoe zou het voor je zijn om met vakantie te gaan? Met pensioen! En vergeet hem niet te bedanken voor al het werk dat hij heeft verricht. Meerdere van onze ridders – want ja, vaak zijn ze met meer – waren blij dat ze hun harnas af konden leggen. Ze waren moegestreden. Wat wij kunnen doen is hen dat laten voelen. Dat we nieuwe dingen hebben geleerd die beter voor ons werken. Dat we voor onszelf kunnen zorgen, volwassen zijn, draagkracht en daadkracht hebben, inzicht en overzicht.

Ruimte

Tijdens dit weekend bij Aaffien was het fijn en zinvol om zo actief bezig te zijn met onze innerlijke critici en onze ervaringen te delen. Je leert je ridders kennen door het focussen tijdens zo’n weekend. Na de eerste dag had ik een volledig schoon gevoel. Alsof alle gevoelens van vastzitten – ook die waar ik mij niet van bewust was – uit me waren gevaren. De ridder was er vandoor en een nieuw fris gevoel diende zich aan. Iets van innerlijke rust, harmonie, vernieuwing. Het voelde een stuk ruimer van binnen. Lente!

Dit blog is in 2013 als artikel gepubliceerd in Focusnieuws. Het maakt deel uit van een drieluik over onze innerlijke criticus en het kwetsbare innerlijke kind in ons, en ook onze innerlijke vriendin!